Iedereen houdt van een bad boy-verhaal. Darryl Dawkins past perfect in dat plaatje. Hij was luidruchtig, hij was gevaarlijk, en hij verbrijzelde borden alsof ze van balsahout waren gemaakt. Maar vóór de glasincidenten of de binnenlandse problemen deed Dawkins iets dat de competitie voor altijd veranderde. Hij sloeg de universiteit helemaal over. Samen met Bill Willoughby werd hij in 1975 de eerste speler die rechtstreeks van de middelbare school werd opgeroepen. Ze raakten meteen in de problemen.
Het was technisch gezien niet de eerste poging. De geschiedenis wordt rommelig.
Reggie Harding probeerde het in 1962. De Detroit Pistons kozen hem vlak nadat hij de middelbare school had afgerond. Hij ging niet naar de universiteit. De Liga zei nee. Geschiktheid betwist. Hij moest wachten. De Pistons riepen hem opnieuw op in 1963. Hij speelde nog steeds niet. Disciplinaire kwesties hielden hem tot 1964 aan de zijlijn. Tegen die tijd was het experiment tot stilstand gekomen. De deur bleef nog tien jaar stevig dicht.
Waarom 1975 alles veranderde voor de vooruitzichten op de middelbare school
De regels veranderden in 1975. De NBA versoepelde de deelnamevereisten. Plotseling was het genoeg om senior op de middelbare school te zijn. Je had geen diploma nodig. Je had de NCAA-ervaring niet nodig. Als je kon spelen, kon je opgeroepen worden.
Dawkins en Willoughby waren de testgevallen. In dat ontwerp zijn zij geselecteerd. Zij rapporteerden aan hun teams. Ze speelden. Het precedent was geschapen. De pijplijn van gymzalen van middelbare scholen naar professionele arena’s was nu open. Het maakte de weg vrij voor de eenmalige dingen later, en uiteindelijk voor het huidige tijdperk waarin tieners naar Europa of de G-League vertrekken. Maar Dawkins? Hij was het origineel. Het prototype.
Het verhaal van Harding is een voetnoot. Een waarschuwend verhaal over bureaucratie en timing. Het verhaal van Dawkins is de kop. Hij arriveerde toen de competitie klaar was om talent te accepteren zonder het universiteitsfilter. Het ging niet om het perfectioneren van het systeem. Het ging om toegang.
Talent geeft niets om deelnameregels. Het wil gewoon een rechtbank.
De impact was onmiddellijk. Scouts keken harder naar toernooien op middelbare scholen. De zomercompetities werden zwaarder. Het pad werd korter. Voor Dawkins betekende het een onmiddellijke kans op glorie. Voor de NBA betekende het dat er een nieuw soort speler aan de strijd deelnam. Jonger. Rauw. Ongefilterd.
We denken vaak aan LeBron James als we het hebben over de middelbare school tot prof. Hij is de beroemdste. Hij is de gouden standaard. Maar hij is de begunstigde van een deur die Dawkins heeft opengetrapt. Zonder die verschuiving uit 1975 ziet het landschap van het ontwerp er compleet anders uit. Misschien langzamer. Misschien meer academisch.
Was het de juiste zet? De competitie groeide. Het mondiale bereik breidde zich uit. Kinderen van overal konden binnenkomen. Het risico was uiteraard groter. Niet elke middelbare schoolster heeft het gehaald. Maar de potentiële beloning was enorm.
Dawkins speelde niet alleen. Hij kondigde zichzelf aan. Willoughby speelde ook, hoewel zijn carrière door een tragedie werd afgebroken. Hun inzendingen markeerden het einde van een tijdperk waarin de universiteit de enige brug was. De brug was verdwenen. Je zou er gewoon overheen kunnen springen.
