Uważamy, że podejmujemy decyzje. Najczęściej po prostu reagujemy na wzorce. Jest to kluczowe spostrzeżenie teorii warunkowania. To nie magia. Jest to proces, w wyniku którego częstotliwość lub przewidywalność reakcji behawioralnej wzrasta poprzez wzmocnienie. Wyobraź sobie zachętę lub nagrodę za pożądaną reakcję. Mózg buduje połączenia neuronowe wokół tej pętli.
Dzieje się to na dwa główne sposoby. Często są zdezorientowani. Ale oni są inni.
Warunkowanie klasyczne i substytucja bodźców
Pierwszy typ to warunkowanie klasyczne. Nazywane także warunkowaniem respondenta. Polega na substytucji bodźców. Koncepcja ta sięga twórczości Iwana Pawłowa. Był fizjologiem zajmującym się trawieniem. Zauważył coś dziwnego w swoim laboratorium.
Za każdym razem, gdy dawał psom jedzenie, dzwonił dzwonkiem. Jedzenie sprawiło, że śliniłem się. To jest niewyuczona reakcja. Ale Pawłow nadal dzwonił. W końcu psy zaczęły się ślinić na dźwięk dzwonka. Nie potrzebowali już zapachu jedzenia. Dzwonek stał się bodźcem warunkowym. Ślinienie stało się reakcją warunkową.
Nie dotyczy to tylko psów. To wyjaśnia, dlaczego piosenka może powodować smutek. Dlaczego zapach środka antyseptycznego powoduje napięcie? Mózg łączy dwa zjawiska. Przewiduje jedno na podstawie drugiego.
Warunkowanie instrumentalne i zachowanie instrumentalne
Drugi typ to warunkowanie instrumentalne. Znane również jako warunkowanie instrumentalne. To działa inaczej. Tutaj spontaniczne zachowanie jest albo nagradzane, albo karane. Samo zachowanie się zmienia. To nie jest odruch. To jest działanie.
B.F. Skinner szczegółowo zbadał to zjawisko. Zwierzęta umieścił w specjalnych komorach. Nacisnęli dźwignie. Gdy naciśnięcie dźwigni skutkowało otrzymaniem granulatu pożywienia, zachowanie zostało wzmocnione. Zwierzę się uczyło. Kiedy doszło do porażenia prądem, zachowanie osłabło.
Nagroda wzmacnia. Zwiększa prawdopodobieństwo, że zachowanie się powtórzy. Kara jest przytłaczająca. Zmniejsza prawdopodobieństwo zachowania. W ten sposób kształtują się nawyki. W ten sposób ulegają zniszczeniu.
Dlaczego to rozróżnienie jest ważne
Ludzie często mylą te pojęcia. Nie powinieneś tego robić. Warunkowanie klasyczne dotyczy skojarzeń. To automatyczne. To ci się zdarza. Warunkowanie instrumentalne dotyczy konsekwencji. To dobrowolne. Podejmujesz działanie.
Zrozumienie tego podziału pomaga wyjaśnić ludzkie zachowanie. Pokazuje, jak kształtuje nas otoczenie. Nie neguje to wolnej woli. Odsłania jedynie przewody za przełącznikiem.
„Kiedy zachowanie jest nagradzane, jego częstotliwość wzrasta; gdy jest karane, częstotliwość maleje.”
Mechanizmy są proste. Wyniki są złożone. Poruszamy się po świecie pełnym sygnałów. Niektóre sygnały nas aktywują. Inni nas nagradzają. Rzadko zauważamy tę atrakcję. Ale to tam jest. Zawsze obecny.
