Je kent de oefening. Het is 1973. Popeye Doyle achtervolgt heroïnedealers via de metro van New York. Ga naar San Francisco. De Ford Gran Torino van Steve McQueen danst door de straten van Bullitt en wint daarbij een Oscar voor de montage ervan. Dan is er nog To Live and End in L.A., waar William Petersen een Chevy Impala de verkeerde kant op stuurt over een snelweg in Los Angeles. Deze scènes zijn iconisch. Ze vertrouwen op de filmische snelle achtervolging.
Maar laten we de mechanismen eens nader bekijken. Vooral die moeilijke bocht. De bestuurder snijdt het stuur af. De achterwielen vissenstaart. Banden springen van de stoep. De geluidstechnicus voegt lagen toe aan het gekrijs van rubber op beton. Dan – boem – brult de motor, wordt de auto rechtgetrokken en komt hij los. Je hebt het al een miljoen keer gezien.
Merk je echter iets vreemds op?
De auto vertraagt aanzienlijk. Bijna tot stilstand. Waarom? Omdat de controle verloren gaat. Als de voorkant van de auto tijdens de bocht naar buiten glijdt, is er sprake van onderstuur. Als de achterkant naar buiten schuift, is dat overstuur. Hoe dan ook, je eet tijd op.
In een film zijn een paar verloren seconden slechts een plotpunt. In NASCAR is het een verloren overwinning.
Als een auto los of strak staat, gaat het niet alleen om het rijgedrag. Het gaat over natuurkunde. En de natuurkunde geeft niets om jouw reputatie. Het begrijpen van hoe je een krappe of losse auto repareert is niet alleen voor monteurs. Het is voor iedereen die wil weten waarom zijn favoriete coureur in ronde 300 uitvalt.
De natuurkunde van de spin
Laten we het opsplitsen. Geen jargon zonder uitleg.
Onderstuur ontstaat wanneer de voorbanden grip verliezen. De auto wil rechtdoor. De bestuurder draait aan het stuur. De auto negeert ze. Het ploegt vooruit. Als een vrachtwagen in de sneeuw. Je zou denken dat dit veilig is. Dat is het niet. Je mist de top. Je verliest snelheid.
Overstuur is het tegenovergestelde. De achterbanden verliezen grip. De achterkant zwaait naar buiten. De auto draait sneller dan je wilt. Dit is wat de achterwielen doet springen. Dit is wat die dramatische vissenstaart creëert. Het is eng. Het is snel. En meestal is het een vergissing.
In beide gevallen is de auto ‘los’ of ‘strak’. Deze termen worden door fans door elkaar gebruikt. Ze hebben het mis. Of in ieder geval onvolledig. Een losse auto overstuurt. Een krappe auto heeft onderstuur. Maar de oorzaak is anders. En de oplossing is anders.
Waarom gebeurt het?
Je vraagt waarom. Je wilt het waarom weten.
Het komt neer op gewichtsoverdracht. Als je remt, gaat het gewicht naar voren. De voorbanden winnen grip. De achterbanden verliezen het. Daarom zwaait de achterkant tijdens het remmen naar buiten. Daarom springen de achterwielen van de stoep.
Als je versnelt, gaat het gewicht naar achteren. De achterbanden winnen grip. De voorbanden verliezen het. Hierdoor ploegt de auto naar voren als je in een bocht het gaspedaal indrukt.
Maar het gaat niet alleen om remmen en accelereren. Het gaat om de opstelling. De schorsing. De banden.
Hoe wigaanpassingen ervoor zorgen dat NASCAR-auto’s niet wegglijden
In NASCAR wordt de kloof tussen de overwinningsbaan en de achterkant van het peloton niet in voet gemeten. Het wordt gemeten in duizendsten van een seconde. Dat maakt elke marginale winst van cruciaal belang. De grootste hefboom die een bestuurder heeft? Bediening van de auto.
Het is simpele natuurkunde die tegen je werkt. Op de rechte stukken zorgt de zijdelingse stabiliteit ervoor dat de auto aan de racelijn blijft plakken. Alle vier de wielen wijzen naar voren. De auto drijft niet. Jij vloert het. Maar in de hoek komen? Plots treedt er een middelpuntvliedende kracht in werking. Deze duwt de zware machine naar de buitenkant van de bocht. Nu worstel je met het stuur om op koers te blijven.
Als die uitwaartse druk je grip te boven gaat, slaat het noodlot toe. De auto glijdt. Misschien zijn het de achterbanden die grip verliezen. Misschien zijn het de fronten. Hoe dan ook, je botst tegen de muur. Fans eten het op. Chauffeurs betalen het met seconden op de klok.
Inzicht in los versus strak rijgedrag
NASCAR-stuurprogramma’s hebben specifieke voorwaarden voor deze storingen. Als de achterbanden losraken en de staart naar buiten glijdt, is de auto los. Het is overstuur. Je verliest tijd met het vechten tegen de glijbaan.
Als de voorbanden weigeren te draaien en de auto ondanks uw stuurinput rechtdoor ploegt, is het krap. Onderstuur. Je loopt wijd, verliest snelheid en hoopt dat de banden grip vinden voordat je uit de baan raakt.
Waarom komt het een vaker voor dan het ander? Het zit in de schorsing.
NASCAR-auto’s gebruiken gespecialiseerde veren om de hevige trillingen te absorberen van banden die door een bocht slippen. Dempers nemen die energie op en voeren deze af. Dit stopt het stuiteren, zodat de banden sneller grip kunnen krijgen. Maar bronnen zijn niet in steen gebeiteld. Bemanningsleiders kunnen ze halverwege de race aanpassen.
Dit is waar wigaanpassing om de hoek komt kijken.
De wigaanpassingspuzzel
Door de wigverstelling kan de bemanning veranderen hoe de auto op de veren staat. Een ratel- en vijzelmechanisme kan de ophanging binnen enkele seconden strakker of losser maken. Verander de hoek iets en je verschuift de balans. Maak het losser? Strakker? Het is een constant spel van stoelendans met natuurkunde.
Elk nummer voegt een nieuwe laag chaos toe. Dover is een beest omdat de bochten van beton zijn, terwijl de rechte stukken van asfalt zijn. De wrijving verandert halverwege de ronde. Het baanoppervlak zelf verslechtert naarmate het rubber zich ophoopt en de banden verslijten.
Dus de crewchef bekijkt de gegevens. De chauffeur praat op de radio. “Auto is krap.” “Auto is los.” Tijdens pitstops worden aanpassingen gedaan. Seconden zijn belangrijk. Het doel is altijd balans. Geen los. Nee strak. Gewoon voorspelbaar, snel draaiend. Een uitgebalanceerde auto wint.
Er is een andere manier om met middelpuntvliedende kracht om te gaan. Vertragen. Maar in NASCAR is het afbouwen van het gas feitelijk een verbeurdverklaring. Tenzij je als laatste wilt eindigen, houd je het vast.
Gerelateerde bronnen
Voor degenen die dieper in de mechanica graven:
- Is het gemakkelijk om vals te spelen in NASCAR?
- Waarom is camber zo cruciaal in NASCAR?
- Hoe NASCAR-wigaanpassingen werken
U kunt ook de NASCAR-woordenlijst raadplegen voor meer jargonoverzichten. Of verken het NASCAR Space Community Forum voor fan-theorieën die waarschijnlijk net zo logisch zijn als de natuurkunde zelf.
Bronnen:
– Ronfeldt, David. “Sociale wetenschappen met een snelheid van 300 km/u op de grootste supersnelwegen van NASCAR.” Eerste maandag. Februari 2000.
– Siska, Ellen. “Een greep krijgen op ‘strak’ en ‘los’.” ESPN. 15 mei 2007.
– “Rijfysica.” BMW-groep. 2006.
– “NASCAR-woordenlijst.” NASCAR. 5 februari 2004.
