W 1892 roku na rynek wszedł nowy sposób walki ze śmiertelną chorobą wieku dziecięcego. Nie była to pigułka do połknięcia ani zastrzyk zapobiegawczy. Był to płyn uzyskiwany z krwi zakażonych zwierząt, mający za zadanie neutralizować toksynę zabijającą pacjentów. Było to serum antytoksyczne przeciw błonicy, a jego rozwój stanowił punkt zwrotny w medycynie. Za twórcę tego narzędzia uważa się przede wszystkim Emila von Behring.
Urodzony w 1854 roku w Hahndorf w Prusach Wschodnich (obecnie Ławice w Polsce) Behring był niemieckim bakteriologiem, który pomógł w ustaleniu dziedziny immunologii. Jego praca nie tylko leczyła objawy; zmieniło to wiedzę lekarzy na temat sposobu, w jaki organizm walczy z infekcjami. W 1901 roku jako pierwszy otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Treść nagrody była specyficzna: praca nad terapią surowicową, w szczególności w leczeniu błonicy.
Jak Bering odkrył odporność bierną
Droga Behringa do tego odkrycia nie była liniowa. W 1878 roku uzyskał dyplom lekarza w Instytucie Fryderyka Wilhelma w Berlinie, szkole medycznej armii pruskiej. Następną dekadę spędził służąc w wojskowym korpusie medycznym. W 1889 roku objął stanowisko asystenta w Instytucie Higieny w Berlinie pod kierunkiem Roberta Kocha, jednego z tytanów współczesnej bakteriologii.
To właśnie w laboratorium Kocha doszło do przełomowego odkrycia. Bering współpracował z Kitasato Shibasaburo, japońskim bakteriologiem. Wspólnie wykazali, że możliwe jest nadanie zwierzęciu biernej odporności na tężec. Jak? Poprzez wstrzyknięcie surowicy krwi innego zwierzęcia, które już chorowało. Surowica zawierała przeciwciała, które bezpośrednio walczyły z toksyną.
Nazwali tę substancję antytoksyną, termin wymyślony przez Behringa i Kitasato. Logika była prosta, ale skuteczna: jeśli surowica odzyskanego zwierzęcia mogła chronić nowe, być może mogłaby ocalić ludzi. Behring zastosował tę technikę do leczenia błonicy.
Dlaczego antytoksyczne serum przeciw błonicy miało znaczenie
Błonica była plagą końca XIX wieku. Powodował tworzenie się gęstego filmu w gardle, trudności w oddychaniu i często prowadził do śmierci. Przed pojawieniem się antytoksyn leczenie było w dużej mierze wspomagające. Po tym, jak Behring i Paul Ehrlich opracowali antytoksyczne serum przeciw błonicy, stało się ono rutynowym elementem leczenia.
Produkt po raz pierwszy z sukcesem wszedł na rynek w 1892 roku. Nie była to tylko ciekawostka laboratoryjna. Był to komercyjny produkt medyczny. Jej dostępność sprawiła, że szpitale mogły aktywnie neutralizować toksynę błoniczą u pacjentów, znacząco zmieniając przebieg choroby.
„Praktyczne cele terapii surowicą” – to tytuł jednego z kluczowych dzieł Behringa, opublikowanego w 1892 roku. Oznacza on przejście od immunologii teoretycznej do medycyny stosowanej, ratującej życie.
Gdzie Bering pracował po przełomie?
Po pobycie w Berlinie w 1894 r. Behring przeniósł się do Halle. W następnym roku został dyrektorem Instytutu Higieny na Uniwersytecie Philippsa w Marburgu. Pozostał tam aż do swojej śmierci w 1917 roku.
Jego praca
