Odczulanie i ponowne przetwarzanie za pomocą ruchu gałek ocznych (EMDR) stało się wysoce skuteczną metodą leczenia urazów, ale zrozumienie przyczyn jej skuteczności wymaga zbadania podstaw naukowych. W tym artykule szczegółowo opisano proces, dokonano przeglądu badań i wyjaśniono, dlaczego EMDR jest realną opcją dla osób pragnących wyzdrowienia.
Osiem etapów terapii EMDR
EMDR to nie tylko „rozmowa o problemach”. Jest to ustrukturyzowane podejście składające się z ośmiu kroków, prowadzone przez przeszkolonego terapeutę. Początkowe etapy skupiają się na ustanowieniu zaufania i bezpieczeństwa – co jest kluczowym krokiem w każdej pracy z traumą. Klienci zaczynają od identyfikacji traumatycznych wspomnień, a następnie uczą się technik relaksacyjnych, aby zachować świadomość podczas intensywnego przetwarzania.
Istotą EMDR jest jednoczesne przywoływanie bolesnych wspomnień za pomocą dwustronnej stymulacji – zwykle ruchów oczu na boki, ale czasami tonów słuchowych lub dotyku. Cel? Aktywuj obie półkule mózgu, aby umożliwić bardziej efektywne przetwarzanie emocji.
Jak EMDR przetwarza traumę
Mózg nie zawsze przechowuje traumatyczne wspomnienia w taki sam sposób, jak normalne wydarzenia. Wspomnienia te często utknęły w ciele migdałowatym, emocjonalnym centrum mózgu, powodując trwały niepokój. Wydaje się, że EMDR przeprogramowuje sposób, w jaki mózg przetwarza te wspomnienia, zmieniając je z nieprzetworzonego, naładowanego emocjonalnie stanu na bardziej adaptacyjny.
Jedna z teorii sugeruje, że podwójne zadanie uwagi (pamiętanie traumy podczas poruszania oczami) przełamuje kontrolę ciała migdałowatego nad pamięcią, umożliwiając korie przedczołowej – „myślącej” części mózgu – wkroczenie i zintegrowanie jej w zdrowszy sposób. Nie chodzi o zapomnienie; chodzi o zmniejszenie intensywności emocjonalnej.
Dowody: co pokazują badania
Liczne badania potwierdzają skuteczność EMDR. Randomizowane, kontrolowane badania konsekwentnie wykazują, że EMDR znacznie zmniejsza objawy zespołu stresu pourazowego, lęku i depresji. Niektóre badania sugerują, że EMDR może osiągnąć wyniki porównywalne z terapią poznawczo-behawioralną (CBT) – ale często w mniejszej liczbie sesji.
Wskaźniki sukcesu są wysokie, a około 70–80% klientów zgłasza znaczną poprawę objawów PTSD. Należy zauważyć, że poprawa ta zwykle utrzymuje się, co sugeruje, że EMDR nie tylko maskuje objawy; promuje długoterminowe zmiany.
EMDR a tradycyjna terapia rozmową
Chociaż EMDR i terapia rozmową (taka jak CBT) pomagają przepracować traumę, różnią się podejściem. Terapia rozmową często wymaga głębokiej eksploracji i zmiany sposobu myślenia i zachowania. Z drugiej strony EMDR priorytetowo traktuje przetwarzanie doświadczeń poprzez dwustronną stymulację.
Ta różnica robi różnicę: EMDR nie wymaga od pacjentów ustnego analizowania każdego szczegółu ich traumy. Stymulacja pomaga mózgowi samodzielnie wykonać część pracy. Może to być szczególnie cenne dla osób, które mają trudności z werbalizacją traumatycznych doświadczeń.
Dla kogo jest odpowiedni EMDR?
EMDR nie jest rozwiązaniem uniwersalnym. Najlepiej nadaje się dla osób, które doświadczyły konkretnych, możliwych do zidentyfikowania traumatycznych wydarzeń. Konieczna jest jednak dokładna ocena: osoby z poważnymi zaburzeniami dysocjacyjnymi lub niestabilnym zdrowiem psychicznym mogą nie być odpowiednimi kandydatami.
Bardzo ważna jest także silna relacja terapeutyczna. Zaufanie i otwarta komunikacja pomiędzy klientem a terapeutą są kluczem do sukcesu.
Końcowe przemyślenia
EMDR zapewnia oparte na nauce, ustrukturyzowane podejście do odzyskiwania traumy. Łącząc ukierunkowaną stymulację z dwustronną stymulacją, pomaga mózgowi przetwarzać bolesne wspomnienia i zmniejszać stres emocjonalny. Chociaż nie jest to rozwiązanie szybkie i nie jest odpowiednie dla wszystkich, EMDR oferuje pełną nadziei ścieżkę trwałego uzdrowienia dla wielu osób cierpiących na traumę.
