Nowe odkrycia neuronauki kwestionują długo utrzymujący się pogląd, że drzemki są oznaką lenistwa lub złych nawyków związanych ze snem. Ostatnie badania pokazują, że krótka popołudniowa drzemka (około 45 minut) może faktycznie zresetować mózg, poprawiając zdolność uczenia się i jasność umysłu. Nie chodzi tu o nadrobienie utraconego snu, ale o optymalizację funkcji poznawczych.
Jak przeprowadzono badanie
Naukowcy z laboratorium kontrolowanego snu przebadali 20 zdrowych dorosłych w dwóch oddzielnych sesjach. W jednej sesji uczestnicy spali w ciągu dnia (od 13:15 do 14:15), podczas gdy w drugiej nie spali. Podczas sesji snu uczestnicy spali średnio 45 minut snu lekkiego do umiarkowanego.
Aktywność mózgu mierzono przed i po każdej sesji za pomocą elektroencefalografii (EEG) do śledzenia elektrycznych rytmów mózgu i przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (TMS), aby ocenić, jak łatwo neurony mogą tworzyć nowe połączenia. Pozwoliło to naukowcom obserwować zarówno siłę synaps, jak i plastyczność mózgu – jego zdolność do uczenia się.
Mózg podczas snu: mniej przeciążenia, więcej nauki
Wyniki były niesamowite. Uczestnicy, którzy drzemali w ciągu dnia, doświadczyli spadku ogólnej siły synaptycznej w połączeniu z wzrostem zdolności do tworzenia nowych połączeń synaptycznych. Mówiąc najprościej, mózg wydawał się mniej przeciążony i bardziej otwarty na nowe informacje.
W ciągu dnia synapsy stają się silniejsze w miarę wchłaniania informacji. Jednak nadmierne nasycenie utrudnia efektywne kodowanie nowych danych. Drzemki w ciągu dnia działały jak przycisk resetowania, delikatnie zmniejszając aktywność synaptyczną, aby zrobić miejsce na naukę. To wyjaśnia, dlaczego po krótkim odpoczynku ludzie często czują się bardziej skupieni i kreatywni.
Zmiany te przypominają skutki przespanej nocy, tyle że w szybszej i mniejszej skali.
Sen w ciągu dnia a brak snu
Badanie dokonuje ważnego rozróżnienia: drzemka nie zastępuje chronicznego braku snu. Jeśli masz problemy ze snem w nocy, najlepszym podejściem pozostaje terapia behawioralna, taka jak terapia poznawczo-behawioralna na bezsenność.
Jednak w przypadku osób, które dobrze śpią w nocy, okazjonalne drzemki w ciągu dnia mogą zoptymalizować zdolność mózgu do uczenia się, szczególnie w okresach dużego obciążenia poznawczego. Może to być pomocne dla studentów, sportowców, osób kreatywnych i każdego, kto ma stresujące psychicznie dni w pracy.
Jak efektywnie spać w ciągu dnia
Aby zmaksymalizować korzyści dla mózgu wynikające z drzemki:
- Wybierz odpowiedni czas: Celuj w 30–60 minut między 13:00 a 15:00.
- Bądź konsekwentny, ale opcjonalny: Nie musisz codziennie drzemać w ciągu dnia.
- Optymalizuj swoje środowisko: pomocne będą przyćmione oświetlenie, komfortowa temperatura i minimalny poziom hałasu.
Najważniejszy wniosek jest taki, że sen nie tylko biernie regeneruje mózg; aktywnie zmienia jego zdolność uczenia się. Nawet krótka drzemka może ponownie skalibrować aktywność synaptyczną, dzięki czemu Twój mózg będzie bardziej elastyczny, wydajny i gotowy na nowe informacje. W kulturze, która często utożsamia zmęczenie z produktywnością, to badanie przypomina nam, że czasami najmądrzejszą rzeczą, jaką można zrobić, jest zrobić sobie przerwę.
